Με λίγα λόγια
- Η φερριτίνη δείχνει πόσο σίδηρο έχει «αποθηκεύσει» ο οργανισμός. Μπορεί να είναι χαμηλή ακόμη κι αν δεν υπάρχει αναιμία.
- Η χαμηλή φερριτίνη συνδέεται με αυξημένη πτώση μαλλιών, κυρίως στις γυναίκες.
- Πρώτα εξετάσεις και αναζήτηση της αιτίας, μετά σίδηρος. Σίδηρος «στα τυφλά» δεν είναι ακίνδυνος.
- Η διόρθωση θέλει χρόνο: η φερριτίνη ανεβαίνει σε εβδομάδες και τα μαλλιά ανταποκρίνονται σε μήνες.
Γιατί τα μαλλιά «νοιάζονται» για τον σίδηρο
Η ρίζα της τρίχας είναι από τους πιο γρήγορους «εργοστασιακούς» ιστούς του σώματος: τα κύτταρά της πολλαπλασιάζονται συνεχώς για να φτιάξουν νέα τρίχα. Για αυτή τη δουλειά χρειάζονται οξυγόνο και ένζυμα που εξαρτώνται από τον σίδηρο. Όταν ο σίδηρος λιγοστεύει, ο οργανισμός τον κατευθύνει πρώτα σε ζωτικές λειτουργίες, όπως η παραγωγή αίματος. Η τρίχα, που δεν είναι απαραίτητη για την επιβίωση, έρχεται τελευταία.
Ο σίδηρος βρίσκεται στο σώμα σε δύο «λογαριασμούς». Ο τρεχούμενος είναι η αιμοσφαιρίνη στο αίμα. Ο αποταμιευτικός είναι οι αποθήκες, που τις δείχνει η φερριτίνη. Οι αποθήκες αδειάζουν πρώτες. Γι’ αυτό μπορεί κάποιος να έχει φυσιολογική γενική αίματος, χωρίς αναιμία, και ήδη χαμηλή φερριτίνη.
Ποιος κινδυνεύει περισσότερο
- Γυναίκες με έμμηνο ρύση, ειδικά με βαριά ή μακριά περίοδο.
- Γυναίκες μετά από εγκυμοσύνη και θηλασμό.
- Όσοι ακολουθούν χορτοφαγική ή vegan διατροφή χωρίς σωστό σχεδιασμό.
- Συχνοί αιμοδότες και αθλητές αντοχής.
- Όσοι έχουν παθήσεις του εντέρου που μειώνουν την απορρόφηση, όπως κοιλιοκάκη, ή έχουν κάνει επέμβαση για απώλεια βάρους.
Πώς συνδέεται με την τριχόπτωση
Η χαμηλή φερριτίνη έχει συνδεθεί κυρίως με δύο εικόνες: την τελογενή τριχόπτωση (διάχυτη, αυξημένη πτώση) και τη γυναικείου τύπου αραίωση, την οποία μπορεί να επιβαρύνει. Οι μελέτες δεν συμφωνούν απόλυτα για το πόσο ισχυρή είναι η σχέση. Στην πράξη όμως ο έλεγχος της φερριτίνης είναι από τις πρώτες εξετάσεις που ζητά ο δερματολόγος σε μια γυναίκα με τριχόπτωση, γιατί η έλλειψη είναι συχνή και διορθώνεται.
Άλλα σημάδια που μπορεί να συνοδεύουν την έλλειψη σιδήρου είναι κούραση, ωχρότητα, λαχάνιασμα με μικρή προσπάθεια, εύθραυστα νύχια ή νύχια «σαν κουτάλι» και ανήσυχα πόδια το βράδυ.
Ποιες εξετάσεις χρειάζονται
- Φερριτίνη: η βασική εξέταση για τις αποθήκες. Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας θεωρεί ότι σε υγιείς ενήλικες τιμή κάτω από 15 µg/L δείχνει άδειες αποθήκες. Πολλοί δερματολόγοι θέλουν, όταν υπάρχει τριχόπτωση, η φερριτίνη να είναι αρκετά πιο ψηλά από αυτό το όριο. Ένα ενιαίο «σωστό» όριο για τα μαλλιά δεν υπάρχει.
- Γενική αίματος: για να φανεί αν υπάρχει και αναιμία.
- Δείκτης φλεγμονής (π.χ. CRP): η φερριτίνη ανεβαίνει όταν υπάρχει φλεγμονή ή λοίμωξη και μπορεί να «κρύψει» μια πραγματική έλλειψη.
Πότε χρειάζεται γιατρός, όχι μόνο συμπλήρωμα
- Σε άνδρες και σε γυναίκες μετά την εμμηνόπαυση, η έλλειψη σιδήρου πρέπει πάντα να διερευνηθεί. Μπορεί να οφείλεται σε απώλεια αίματος από το έντερο, που χρειάζεται έλεγχο.
- Πολύ βαριά περίοδος χρειάζεται γυναικολογική εκτίμηση.
- Αν η φερριτίνη δεν ανεβαίνει παρά τη σωστή λήψη σιδήρου, μπορεί να υπάρχει πρόβλημα απορρόφησης.
Πώς παίρνεται σωστά ο σίδηρος
- Μόνο όταν οι εξετάσεις δείχνουν έλλειψη. Η περίσσεια σιδήρου βλάπτει, και ορισμένοι άνθρωποι έχουν γενετική τάση να συσσωρεύουν σίδηρο (αιμοχρωμάτωση).
- Μακριά από καφέ, τσάι και γαλακτοκομικά: μειώνουν την απορρόφηση. Η βιταμίνη C τη βοηθά.
- Υπομονή: η φερριτίνη ελέγχεται ξανά συνήθως μετά από περίπου 3 μήνες. Τα μαλλιά θέλουν ακόμη περισσότερο, γιατί η νέα τρίχα μεγαλώνει περίπου 1 εκατοστό τον μήνα.
- Αν ο σίδηρος ενοχλεί το στομάχι, ο γιατρός μπορεί να προτείνει άλλο δοσολογικό σχήμα. Μελέτες έδειξαν ότι η λήψη μέρα παρά μέρα μπορεί να βελτιώνει την απορρόφηση.
Από τη διατροφή, ο σίδηρος απορροφάται καλύτερα από το κόκκινο κρέας, το συκώτι και τα θαλασσινά. Τα όσπρια και τα πράσινα φυλλώδη λαχανικά έχουν σίδηρο σε μορφή που απορροφάται λιγότερο, και βοηθά να συνδυάζονται με τροφές πλούσιες σε βιταμίνη C, όπως λεμόνι και πιπεριές.
Πού ταιριάζουν τα FOLLACTIV™: COMPLETE + ENERGY
Η σειρά προτείνει το COMPLETE ως βάση για τη νέα τρίχα και, όταν οι εξετάσεις δείχνουν χαμηλή φερριτίνη και ο γιατρός σας συμφωνεί με λήψη σιδήρου, τον συνδυασμό COMPLETE + ENERGY. Το ENERGY δεν είναι συμπλήρωμα «για όλους». Δεν συνδυάζεται με άλλο σκεύασμα σιδήρου, ούτε με το MAX ή το PROTECT, που περιέχουν ήδη σίδηρο.
Πηγές
- Trost LB, Bergfeld WF, Calogeras E. The diagnosis and treatment of iron deficiency and its potential relationship to hair loss. J Am Acad Dermatol. 2006;54(5):824–844.
- Almohanna HM, Ahmed AA, Tsatalis JP, Tosti A. The role of vitamins and minerals in hair loss: a review. Dermatol Ther (Heidelb). 2019;9(1):51–70.
- World Health Organization. WHO guideline on use of ferritin concentrations to assess iron status in individuals and populations. Geneva: WHO; 2020.
- Stoffel NU, Cercamondi CI, Brittenham G, et al. Iron absorption from oral iron supplements given on consecutive versus alternate days and as single morning doses versus twice-daily split dosing in iron-depleted women. Lancet Haematol. 2017;4(11):e524–e533.
- Κανονισμός (ΕΕ) αριθ. 432/2012 για τους επιτρεπόμενους ισχυρισμούς υγείας.